Gisteren gingen de Bulgaren voor de achtste keer in vijf jaar tijd naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Deze keer verliep echter anders dan de vorige zeven keer. Eén partij stak in de peilingen al met kop en schouders uit boven de rest: Progressive Bulgaria van voormalig, tot januari 2026, president Rumen Radev. Radev maakte de verwachtingen waar en won de verkiezingen met een score van ruim boven de 40% (exit poll zondagavond). Ook de Bulgaren snakken naar politieke verandering. Maar wat voor koers wil Radev eigenlijk varen met het land? Op die vraag heeft hij in de korte tijd tot aan de parlementsverkiezingen geen helder antwoord gegeven.
Radev werd in 2016 tot president verkozen met steun van de Bulgaarse Socialistische Partij (BSP). Hij kwam op als onafhankelijke kandidaat. In 2021 kreeg hij van de kiezer het mandaat voor een tweede termijn. De president gaat in Bulgarije niet over het buitenlands beleid, maar zijn sympathie voor Rusland en zijn gereserveerde houding tegenover de EU en de hulp aan Oekraïne stak Radev nooit onder stoelen of banken. Het is dus maar de vraag of de EU blij moet zijn met zijn klinkende verkiezingsoverwinning.
Zege met dank aan politieke instabiliteit
Zoals gezegd, vonden in de afgelopen vijf jaar al zeven parlementsverkiezingen plaats. De conservatieve partij GERB van Boyko Borissov kwam de meeste keren als overwinnaar uit de bus. Aan Borissov hangt echter al een decennium een geur van corruptie. Vandaar dat bij geen van de vorige verkiezingen andere partijen die de kiesdrempel van 4% haalden stonden te springen om met GERB te gaan regeren. Regeringen zonder GERB die met veel moeite tot stand kwamen, hadden geen meerderheid en hielden het niet lang vol. Regeringen waaraan GERB dan wel deelnam, met Borissov in de schaduw, bleken ook alle een kort leven beschoren.
Zo modderde het land door van regering naar regering met frequent grote demonstraties tegen de op dat moment huidige regering. Het mag een wonder heten dat Bulgarije aan alle verplichtingen kon voldoen om de euro in te voeren. Dit jaar trad het officieel toe tot de eurozone (iets waar Radev overigens niet blij mee was. Hij had er een referendum over willen organiseren. Het parlement ging daar niet in mee).
Beetje van dit beetje van dat
Die politieke instabiliteit was voor Radev de trigger om met een eigen politieke partij te komen. Na afloop van zijn tweede termijn zou hij sowieso president af zijn geweest. Daarnaast is de liefde tussen Radev en de BSP al jaren bekoeld. Politiek gezien, stelt de BSP niet veel meer voor. De partij schommelde in de peilingen voor de verkiezingen van gisteren rond de kiesdrempel (die ze nu niet zouden halen, zoals het er zondagavond uitzag). Tijd voor een nieuwe linkse partij, moet Radev hebben gedacht.
Maar hoe progressief links Progressive Bulgaria wenst te zijn, kwam uit het verkiezingsprogramma niet helemaal naar voren. Radev bleef kritisch tegenover de EU. Hij vindt dat de EU te veel van het economische pad is afgedwaald en zich te veel met andere zaken bemoeit. Van een Bulgaarse boycot van EU-besluiten, laat staan een Bulgaars vertrek uit de EU, lijkt vooralsnog geen sprake. Ook het NAVO-lidmaatschap stelt hij niet ter discussie. Zijn voornaamste programmapunt lijkt op binnenlands terrein te liggen.
De trigger om een eigen partij op te richten, was voor Radev zijn afkeer van de invloed van oligarchen op de Bulgaarse politiek. Invloed die gepaard gaat met corruptie. Het is vooral dat standpunt dat hem de klinkende verkiezingsoverwinning heeft opgeleverd.
Radev: de Bulgaarse Magyar of de nieuwe Orban
Na de parlementsverkiezingen in Hongarije van vorige week zondag is het verleidelijk om de verkiezingsoverwinning van Radev in Bulgarije daaraan te linken. Het laat onverlet dat de Bulgaren genoeg hebben van het om de zoveel tijd naar de stembus te moeten, omdat hun politici niet in staat blijken op een fatsoenlijke manier het land te besturen. Radev zijn belofte om de boel op te schudden en een einde te maken aan de corruptie zal hen als muziek in de oren hebben geklonken.
Is Rumen Radev daarmee ook gelijk de Bulgaarse Peter Magyar? Die vergelijking valt niet één op één te trekken. Net als bij Magyar is veel nog onduidelijk over de koers die Radev gaat volgen. Een belangrijk verschil is sowieso dat Prograssive Bulgaria geen absolute meerderheid in het parlement heeft veroverd. De partij zal dus moeten samenwerken met andere partijen. Kiest Progressive Bulgaria dan voor de pro-Europese alliantie We Are The Change-Democratic Bulgaria (afgekort PP-DB) of voor GERB, de partij die Progressive Bulgaria juist zegt te bestrijden? Beide partijen leken op rond 11% van de stemmen uit te komen. Bij PP-DB kijkt men vooralsnog met argusogen naar Progressive Bulgaria. Andersom idem dito.
Net als voor Hongarije geldt dat nu moet gaan blijken welke kant men in Bulgarije op wil. De Europese Commissie zal een meer stabiel en minder corrupte Bulgaarse regering zeker toejuichen. Hoe die regering zich gaat verhouden tot het dagelijkse EU-beleid is echter nog een groot vraagteken.
Copyright tekst: Johan Peters, 20/04/2026 - ...