Roemenië en Moldavië weer één land? Geopolitieke utopie

President Maia Sandu van Moldavië is voor een eenwording van haar land met Roemenië. ‘Het wordt voor een klein land als Moldavië steeds moeilijker om zich staande te houden. Zou er een referendum over dit onderwerp zijn, stemde ik voor.’ Dit zei ze in de Britse podcast The Rest Is Politics.

In de podcast die een uur duurt, vertelt ze over haar achtergrond en haar huidige positie als president van Moldavië. Ze zegt dat die positie een lastige is. Poetin lonkt naar Moldavië. De Russen hebben bovendien al een stevige basis in het afgescheiden gedeelte Transnistrië. Bij iedere verkiezing in Moldavië voeren de Russen een stevige desinformatiecampagne. Het is dus logisch dat Sandu vreest dat Poetin op een dag zijn invloed wil verzilveren door Moldavië definitief in te nemen.

Historische banden

Roemenië en Moldavië delen een historische band die eeuwen teruggaat. De twee landen vormden in het interbellum kortstondig zelfs al één staat, alhoewel de toenmalige Sovjet-Unie deze eenwording nooit erkende. Het Russische Keizerrijk had sinds 1812 tot aan het interbellum het grootste gedeelte van het huidige Moldavië geannexeerd. Dat luisterde toen naar de naam Bessarabië.

Na WO II kwam Roemenië onder de communistische invloedssfeer. Met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 herkregen de Oostblokstaten hun vrijheid terug. Moldavië werd dit keer een onafhankelijke republiek en is dat tot op de dag van vandaag.

Wie de hele geschiedenis van de regio wil lezen, van prehistorie tot nu, kan terecht op Wikipedia.

Bedenkingen bij eenwording

Het Roemeens is de officiële taal van Moldavië. Moldaviërs voelen zich ook cultureel nauw verwant met de grote buur. Echter, de meeste Moldaviërs staan niet per se positief tegenover een eenwording met Roemenië. De Moldaviërs die pro-EU zijn, steunen de gedachte wel. Maar vele anderen maken zich zorgen over de eigen identiteit en zijn bang dat de Roemenen het te veel voor het zeggen zouden krijgen.

Omgekeerd zijn de Roemenen net zo goed verdeeld. En onder degenen die wel voor zijn, heerst de overtuiging dat het nu niet het goede moment is. Zij wijzen op de zwakke Moldavische economie en het conflict in Transnistrië.

Maia Sandu erkent dat het momenteel niet haalbaar is om eenwording na te streven. Daarom zet zij vol in op lidmaatschap van de EU, wat in 2030 zijn beslag zou moeten krijgen. Een kleine meerderheid van de Moldavische bevolking stemde vorig jaar voor die koers. Het is haar meest realistische pad om Moldavië uit de handen van Poetin te houden.

Poetin als zwaard van Damocles

Wat is Poetin van plan met Moldavië? Met Transnistrië dat zich volledig op Moskou richt? Economisch gezien, is Moldavië niet zo interessant voor Poetin. De meeste Moldavische export gaat al naar EU-landen. Het land beschikt bovendien niet over begeerbare grond- of delfstoffen. Het moet het vooral hebben van de landbouw. Gezien Poetins streven de grenzen van het oude Sovjetimperium te herstellen, moet Moldavië hoe dan ook vrezen voor zijn intenties. En wie houdt hem daarin tegen?

Is Moldavië relevant genoeg voor Donald Trump om zich ermee te bemoeien? In de podcast zegt Sandu dat ze goed samenwerkt met de Amerikaanse regering. Wat kan de EU doen? Militair weinig buiten de NAVO om. Roemenië zou zeker aan de bel trekken, mocht Poetin Moldavië binnenvallen. Of Moldavië de NAVO een confrontatie met de Russen waard is?

Ironisch genoeg is die Russische dreiging gezien het voorgaande zowel een argument voor eenwording van Moldavië met Roemenië en tegelijkertijd een argument tegen. Voorlopig primeert het argument tegen. De delicate machtsbalans in de regio zou door een eenwording veranderen. Iets wat Moskou nooit zou toestaan en de EU en de NAVO daarom ook niet zouden aanmoedigen.

Maia Sandu en Moldavië moeten daarom hopen dat Poetin geen plannen heeft om het land voor 2030 binnen te vallen. Moldavië zal het tot die tijd, als het inderdaad lid is geworden van de EU, zelf moeten rooien. Een eenwording met Roemenië gaat alleen al om geopolitieke redenen niet gebeuren.