Slaat het uur van de wolven definitief in 2026?

Mei 2025 verscheen de eerste druk van Het uur van de wolven, een essay van de Italiaans-Zwitserse politiek essayist en journalist Giuliano da Empoli. Ik las het in de laatste dagen van dat jaar waarna de vraag zich opdrong of in 2026 het uur van de wolven definitief zal slaan.

Het essay telt 149 pagina’s, noten en geraadpleegde literatuur niet meegerekend. Dat aantal pagina’s is ruim voldoende om een onthutsend beeld te schetsen van de huidige internationale politieke situatie. Da Empoli heeft de nodige ervaring opgedaan in de internationale politiek om de systemen en werking van de macht te doorgronden. Zijn conclusie: de ideologieën en machtsbasissen waarop de huidige democratieën zijn gestoeld, functioneren niet meer. Overal wordt aan de stoelpoten daarvan gezaagd. Door populisten en de CEO’s van de grote techbedrijven. Zij zijn de wolven die nu hun kans ruiken om de macht over te nemen.

Het verleden herhaalt zich

In Het uur van de wolven schakelt Da Empoli voortdurend tussen heden en verleden. Zo haalt hij de ondergang van het Azteekse rijk en de machtspositie van de adellijke familie Borgia ten tijde van de Renaissance aan. Het Azteekse rijk ging ten onder door besluiteloosheid van keizer Montezuma inzake zijn reactie op de Spaanse bezoekers die zich al snel ontpopten tot veroveraars. De Borgia’s toonden zich dan weer meester in politieke manipulatie en waren daarbij niet vies van corruptie, incest, overspel en zelfs moord.

Da Empoli ziet momenteel hetzelfde gebeuren in de huidige democratieën. De gevestigde partijen weten zich geen raad met populistische politici. De grote techbedrijven spannen juist graag samen met hen om zoveel mogelijk hun eigen belangen veilig te stellen. Samen zijn zij de nieuwe ‘borgianen’ die zoveel mogelijk chaos proberen te creëren. Als we niet oppassen, nemen de borgianen/wolven op die manier binnenkort de macht volledig over luidt dan ook de waarschuwing.

Niet alleen de VS

Uiteraard is de terugkeer van Donald Trump als president van de VS en zijn beleid ten faveure van de grote techbedrijven het perfecte voorbeeld van de werkwijze van de wolven. Maar autocraten kunnen ook zonder veel gebruik te maken van de technologie chaos creëren om hun macht te bestendigen. Als voorbeeld haalt Da Empoli de manier aan waarop de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman eind 2024 afrekende met degenen die een bedreiging vormden voor zijn machtspositie. Erg vriendelijk verliep dat niet …

Da Empoli geeft meer voorbeelden van hoe de wolven denken en handelen: zoals Nayib Bukele, de president van El Salvador, en de rol van het techbedrijf Cambridge Analytica tijdens het Brexit referendum. Telkens weer ziet hij hetzelfde patroon: het creëren van zoveel mogelijk chaos door in te spelen op de bezorgdheden van de gewone burger. De gewone burger die maar wat graag de populistische oplossingen en algoritmes volgt.

Verzet

Da Empoli sluit zijn essay af met een voorbeeld van verzet tegen de steeds grotere invloed van techbedrijven. De burgemeester van Lieusaint in het Franse departement Seine-et-Marne verzet zich tegen de app Waze van Google. Een app die de automobilist de snelste route geeft om van A naar B te geraken. Niet zo lang geleden hebben ingenieurs van die app uitgevonden dat zo’n snelste route dwars door Lieusaint loopt. Langs onder andere kinderdagverblijven en rusthuizen. Met als gevolg dat daar nu veel meer verkeer passeert dan voorheen met alle overlast en mogelijk gevaarlijke situaties vandien.

Het kostte de burgemeester heel wat moeite om verantwoordelijken voor Waze te spreken te krijgen. Uiteindelijk lukte het hem enkelen in zijn gemeente uit te nodigen zodat zij met eigen ogen konden zien wat hun aanpassing had veroorzaakt. Ze toonden begrip en verder gebeurde er … niets. Hij zet de strijd voort.

Het essay biedt weinig reden tot hoop voor het nog prille jaar 2026. Trump zal ook dit jaar blijven regeren met chaos, met de arrestatie van de Venezolaanse president Maduro afgelopen zaterdag als meest recente wapenfeit. Daar profiteren andere autocraten waartegen Trump niet durft op te treden dankbaar van. Zij kunnen rustig verder gaan waarmee zij bezig zijn zonder zich veel van Trump te hoeven aantrekken. Denk aan Poetin. Denk aan Xi. De CEO’s van de grote techbedrijven weten zich ondertussen ervan verzekerd dat ook zij verder hun gang kunnen gaan. De regering Trump legt hen geen strobreed in de weg.

Zo bezien, zou 2026 het jaar kunnen worden waarin het uur van de wolven daadwerkelijk slaat. We zijn er in elk geval angstvallig dichtbij, zoals het essay al in 2025 aantoonde.