Bart De Wever moet nu tonen dat hij een staatsman is

05/02/2025

Toen nog burgemeester Bart De Wever op campagne in
Antwerpen, 24 september 2024. Rechtenvrije foto, Carolus,
Wikimedia Commons

Na 237 dagen rond de hete brij heen draaien, kon België afgelopen vrijdag opgelucht ademhalen. Er is weer een federale regering, de zogenaamde Arizona coalitie. Bart De Wever kan aan de slag met zijn zo vurig gewenste sociaaleconomische hervormingen van het land. Het streven is minstens 20 miljard euro te bezuinigen in de komende vier jaar. Of dat gaat lukken, zal voor een groot deel afhangen van zijn leiderschapskwaliteiten. Als burgemeester van Antwerpen heeft hij die kwaliteiten de afgelopen tien jaar getoond. Beschikt hij ook over de vaardigheden een goede federale premier te zijn?

Hij werd tijdens de verkiezingscampagne in 2024 niet moe te herhalen dat hij de functie van federaal premier helemaal niet koste wat het kost ambieerde. België staat er financieel gezien slecht voor. Zijn partij, de conservatieve N-VA, is in zijn ogen de enige partij die in staat is financiële orde te scheppen. Dat is sowieso noodzakelijk, want Europa dreigt met hoge boetes vanwege de te hoge Belgische staatsschuld en het te hoge begrotingstekort. Vandaar dat megabedrag aan bezuinigingen dat in het regeerakkoord staat genoteerd.

Samenwerken met de Walen

Bart De Wever heeft gedurende zijn lange politieke carrière constant een moeizame relatie gehad met de Waalse politieke partijen. Omdat De Wever liever ziet dat Vlaanderen zich afscheidt van België en onafhankelijk wordt. Die wens is de laatste jaren op de achtergrond geraakt. De Wever realiseert zich ook wel dat hij dit onder gelijkblijvende omstandigheden nooit gerealiseerd krijgt. Maar ook zijn constante hameren op het Waalse gat in de hand zit de Walen niet lekker.

Het is overigens niet de eerste keer dat de N-VA in een federale regering deelneemt. Van 2014 tot 2019 maakte de N-VA deel uit van de regering Michel. Die samenwerking met de Waalse liberalen verliep van tijd tot tijd moeizaam. Opnieuw maken de Waalse liberalen van MR deel uit van de regering. Nu zijn ze echter vergezeld door Les Engagés die ideologisch tot de christendemocraten behoren.

Haantjes binnen en buiten de regering

De N-VA ministers in de regering De Wever zijn onder andere de ouwe getrouwen Jan Jambon (Financiën en Pensioenen) en Theo Francken (Defensie). Vooral Francken houdt er ongezouten meningen op na. Met name over migratie, maar die ministerspost is naar Anneleen Van Bossuyt gegaan, ook N-VA. Alsof De Wever aanvoelde dat Francken op Asiel en Migratie te veel reuring zou geven (dat was al het geval tijdens diens positie als staatssecretaris op dat departement). Verder valt op dat de Vlaamse partijen die reeds in de vorige regering zaten opnieuw hun sterkhouders daaruit leveren. Frank Vandenbroucke van de socialisten van Vooruit blijft op Gezondheid. Annelies Verlinden van de christendemocraten van CD&V verruilt Binnenlandse Zaken voor Justitie.

Bij de Walen valt op dat Georges-Louis Bouchez, partijvoorzitter van MR, vooral personen niet heeft benoemd. In eerste instantie gonsden de namen van Sophie Wilmès, premier van België tijdens de coronapandemie in 2020, en Charles Michel, oud-president van de Raad van Europa. Bouchez zelf zou ook een ministerspost hebben geambieerd en tegelijkertijd partijvoorzitter hebben willen blijven. Op het laatste moment heeft hij daarvan toch afgezien. Zo blijft hij als partijvoorzitter in staat om vanaf de zijlijn kritiek te uiten op de regering. Gezien zijn botsingen met de andere partijvoorzitters tijdens de onderhandelingen is dat zeker niet denkbeeldig. De ministersploeg telt ten slotte slechts vier vrouwen. De VRT heeft alle ministers en hun bevoegdheden op een rijtje gezet. Op deze foto staan de vrouwen nogal verstopt. Dat is later met een nieuwe foto goed gemaakt.

De Wever moet zijn bekwaamheden als staatsman tonen met in de regering uitgesproken personen als Vandenbroucke en Francken. En met buiten de regering de zeer dominant aanwezige Bouchez en, in mindere mate, Vooruit voorzitter Conner Rousseau. De Wever en Rousseau liggen elkaar verrassend genoeg redelijk goed, ondanks de grote ideologische verschillen.

Els van Doesburg waarnemend burgemeester Antwerpen

Bart De Wever blijft in naam burgemeester van Antwerpen. Omdat hij die post uiteraard niet kan combineren met het premierschap, wordt partijgenote Els van Doesburg waarnemend burgemeester voor de tijd dat De Wever in de Wetstraat huist. Als het goed is gedurende vijf jaar dus. Opmerkelijk: Van Doesburg is momenteel zwanger en verwacht in juni haar eerste kindje. Ze denkt het gezinsleven prima te kunnen gaan combineren met het burgemeesterschap. De Antwerpenaren mogen zich met haar verwachten aan een dame met uitgesproken rechts-conservatieve opvattingen. De tijd zal het leren of ze een burgemeester voor alle Antwerpenaren kan zijn. Het kostte De Wever ook enkele jaren voordat hij zijn starre, kille imago enigszins kwijt was.

Hoe hij als premier van België gaat functioneren, is nu afwachten. Er rust een zware druk op zijn schouders en die van de regering. De pensioenen moeten hervormd. Er moet worden bezuinigd. De vakbonden protesteren al sinds enkele maanden hiertegen, ook al lagen er toen nog lang geen uitgewerkte voorstellen op tafel. Voorlopig plannen de vakbonden iedere maand een nieuwe betoging. De eerstvolgende staat gepland voor 13 februari. De Wever is niet iemand die snel inbindt. Als hij ook met die insteek het land regeert, staat België nog hete dagen te wachten rondom het sociaaleconomisch beleid. Daarnaast liggen op het bord van zijn regering nog het begrotingstekort, de migratie, de broodnodige investeringen in defensie (België zit momenteel ver onder de NAVO-norm van 2%), etc.

Ik eindig à la De Wever in het Latijn: nunc habet eventurum (nu moet het gebeuren).