Kandidaten melden zich voor Roemeense presidentsverkiezingen terwijl Musk zich ook daarin mengt

28/02/2025

Portretfoto van de huidige burgemeester
van Boekarest Nicusor Dan, een van de
presidentskandidaten voor de verkiezingen

van 4 mei. Rechtenvrije foto Wikimedia Commons

Zondag 4 mei gaan de Roemenen naar de stembus om opnieuw te proberen een nieuwe president te kiezen. Voor deze eerste ronde hebben zich een aantal zwaargewichten aangemeld, waaronder de huidige burgemeester van Boekarest Nicusor Dan en voormalig premier Victor Ponta (2012-2015). Ondertussen bemoeien Elon Musk en de regering Trump zich eveneens met de Roemeense presidentsverkiezingen.

De regering Trump steunt openlijk de ultranationalistische kandidaat Calin Georgescu. Dezelfde die de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in november 2024 won. Een resultaat dat door het Roemeense Constitutioneel Hof begin december nietig werd verklaard na aanwijzingen van buitenlandse, lees: Russische, inmenging ten faveure van Georgescu.

Georgescu opnieuw kandidaat

Georgescu legde zich in december niet neer bij de nietigverklaring van de eerste ronde. Hij vocht het besluit aan in zowel Roemenië als bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. Bij het Europees Hof vroeg hij om toepassing van artikel 39 dat het Hof de mogelijkheid biedt een interim maatregel op te leggen. Die maatregel had in dit geval de uitslag van de eerste ronde in ere moeten herstellen. Het Hof oordeelde echter dat de vraag buiten haar bevoegdheid inzake artikel 39 viel.

Georgescu heeft zich niet uit het veld laten slaan en doet weer mee aan de verkiezingen in mei. Volgens de huidige peilingen zal hij de eerste ronde winnen. In de tweede ronde zou hij minder zeker zijn van de uiteindelijke zege, wanneer zijn directe tegenstrever waarschijnlijk de gezamenlijke kandidaat van de regeringspartijen gaat zijn, Crin Antonescu. De campagne is nog lang. Bovendien heeft Georgescu nu meer sterke kandidaten tegenover zich als concurrent dan in november. Daarover op het eind meer.

Iohannis afgetreden

Ondertussen blijft de annulatie van de vorige presidentsverkiezingen, december 2024, de gemoederen in de Roemeense politiek bezighouden. Aanvankelijk was aftredend president Klaus Iohannis van plan op zijn post te blijven tot na de verkiezingen in mei. Uiterst rechts in het Roemeens parlement wilde in reactie daarop samen met de liberalen van USR (Save Romania Union) een impeachment procedure starten tegen Iohannis. Om dit ‘spektakel’ (in de woorden van Iohannis) te voorkomen, besloot Iohannis op 10 februari alsnog af te treden.

De tijdelijke opvolger van Iohannis luistert naar de naam Ilie Bolojan, net als Iohannis lid van de liberale PNL. Bolojan heeft de Roemenen een stabiel economisch - en veiligheidsbeleid beloofd tijdens zijn kortdurende presidentschap.

Musk steunt Georgescu

Na zijn bemoeienis met de verkiezingscampagne in Duitsland en uitgesproken steun voor de AfD heeft Elon Musk nu zijn aandacht verplaatst naar Roemenië. Vorige week richtte hij zijn pijlen op de hoogste rechter van het land die hij een ’tiran’ noemde. Ook vicepresident J. D. Vance liet zich niet onbetuigd en zei dat de annulatie van de presidentsverkiezingen in december toont dat Roemenië niet de Amerikaanse waarden deelt.

Het lijkt een zich repeterend patroon te worden dat Musk zich zonder enige kennis van zaken bemoeit met de interne aangelegenheden van andere landen. Waar hem dat in Duitsland op de nodige kritiek van Duitse politici kwam te staan, blijven de Roemeense politici vooralsnog stil. Dat Georgescu er garen bij spint qua aandacht, staat buiten kijf. Of het hem extra stemmen oplevert, is echter geen uitgemaakte zaak. Zie het verkiezingsresultaat van AfD in Duitsland waar geen Musk effect viel te noteren in hun uiteindelijke score.

Georgescu niet zeker van overwinning

Ondanks zijn koppositie in de peilingen en de steun van de regering Trump kan Georgescu niet achterover leunen. De verkiezingscampagne moet nog goed en wel op gang komen. Er melden zich nog steeds nieuwe kandidaten. Afgelopen week mengde voormalig socialistisch premier Victor Ponta zich eveneens in de strijd. Niet voor de socialisten, maar als onafhankelijk kandidaat.

Wat hem op voorhand een interessante presidentskandidaat maakt, is het feit dat hij zich profileert als een Calin Georgescu light. Georgescu zijn belangrijkste punt is dat hij de soevereiniteit van Roemenië op de eerste plaats stelt. Hij is sceptisch over het Roemeense lidmaatschap van zowel de EU als de NAVO. Ponta gaat lang niet zover, maar tijdens zijn kandidaatstelling poneerde hij dat de nationale soevereiniteit inderdaad het belangrijkste punt is van zijn kandidaatstelling. Ponta is eveneens van mening dat Roemenië nog geen volledige democratie is. Het is de vraag hoeveel stemmen hij van Georgescu gaat afsnoepen.

Nicusor Dan, de burgemeester van Boekarest, ligt in zijn stad 2% achter op Georgescu. Als hij ook anderen buiten Boekarest weet aan te spreken, kan hij nog zomaar stijgen in de peilingen. Verder doet Elena Lasconi van USR opnieuw mee. Aanvankelijk zou zij het opnemen tegen Georgescu in de geannuleerde tweede ronde, nadat zij als tweede was geëindigd in de eerste ronde. Zij moet dus niet bij voorbaat als kansloos worden beschouwd.

Het uiteindelijke resultaat van de nieuwe poging een Roemeense president te kiezen, weten we uiterlijk op 18 mei. Als de verkiezingen dit keer wel volgens verlopen.